Kaldırılma, Erişim ve Hukuki Risk: VidSense'in Risk Katmanları

Neden tek bir "risk" etiketi yetmiyor?

Instagram'da her sorun aynı sonucu doğurmaz. Bazı içerikler Topluluk Standartları'na girer ve kaldırılabilir; bazıları yerinde kalır ama Keşfet ve Reels'te önerilmez; bazıları platformu değil Türkiye'deki reklam ve tüketici mevzuatını ilgilendirir. Üçünü aynı "orta risk" etiketiyle göstermek, hangi düzeltmenin acil olduğunu gizler.

Bu yüzden VidSense'teki her risk kartında bir katman etiketi bulunur: Kaldırılma riski, Erişim riski ya da Hukuki risk. Sonuç yine tektir: tek skor, tek karar cümlesi ve tek risk listesi. Katman, listedeki her satırın üstünde durur ve o satırın hangi türden bir sorun olduğunu bir cümleyle açıklar.

Kaldırılma riski

Bir ifade Meta'nın Topluluk Standartları'ndaki bir yasağa okunuyorsa kart "Kaldırılma riski" etiketini alır. Bu katman her zaman yüksek seviyedir, çünkü Instagram bu tür içerikleri kaldırabilir ve hesap ihtar alabilir; kaldırılan içerikler Hesap Durumu ekranında listelenir.

Nötr örnekler: bir zayıflama ürünü için "1 haftada kesin 10 kilo, hemen sipariş ver" gibi mucizevi iddia ile ticari teklifin birleşmesi; takipçi ya da beğeni satışı; "garantili getiri" vaadi; reçetesiz ilaç veya silah satış teklifi; doğrudan tehdit. Kartın açıklaması "Instagram bu tür içerikleri Topluluk Standartları kapsamında kaldırabilir; yayından önce düzenle" der. "Kaldırılacak" ya da "yasak" demez, çünkü nihai karar Meta'nındır.

Erişim riski

İçerik yerinde kalabilir ama Instagram'ın Öneri Yönergeleri gereği Keşfet, Reels ve önerilen gönderilerde gösterilmeyebilir ya da daha az kişiye ulaşabilir. Instagram bunu açıkça söyler: önerilmeye uygun olmayan içerik paylaşılabilir ve takipçilere görünmeye devam eder, ama keşif alanlarında öne çıkmaz. Bu katman orta ya da düşük seviyededir; hiçbir zaman yüksek olmaz.

Nötr örnekler: "3 arkadaşını etiketle", "katılıyorsan iki kez dokun" gibi etkileşim tuzakları; "repost", "via @" ya da görünür filigran taşıyan yeniden paylaşımlar; ticari teklif içermeyen ama abartılı bir sağlık iddiası; hedefi olmayan uğursuz bir ifade. Kartın açıklaması da buna göredir: "İçerik kalabilir ama Keşfet/Reels'te önerilmeyebilir, daha az kişiye ulaşabilir."

Hukuki risk

Bu katman platformu değil Türkiye mevzuatını işaret eder: Ticaret Bakanlığı'nın sosyal medya etkileyicileri kılavuzu, 6502 sayılı Kanun'daki ispat yükü, gıda ve takviyelerde sağlık beyanı kuralları, SPK'nın yatırım tavsiyesi uyarıları ve yasa dışı bahis reklamı yasağı. Seviye orta ya da yüksektir.

VidSense bu etiketi yalnızca iki koşul birlikte sağlandığında verir: metnin ticari niteliği açık olmalı ve ürün ya da hizmet türü metinden anlaşılmalı. Ürün türü belirsizse hukuki risk üretilmez. Nötr örnekler: üçüncü taraf bir markayı indirim koduyla tanıtan ama #reklam ya da #işbirliği etiketi taşımayan açıklama; bir gıda takviyesi için "2 haftada 5 kilo" gibi kilo kaybının miktarını ya da hızını beyan eden cümle; ispatsız "%100 etkili" iddiası. Kartın açıklaması "etiket veya ifade ekle ya da değiştir" der; öneri somuttur.

Risk olmayanlar

Katman modeli en çok neyin risk olmadığını netleştirdiği için işe yarar. Kişisel deneyim anlatımı ("3 ayda 6 kilo verdim, işte rutinim"), "sonuçlar kişiden kişiye değişebilir" gibi uyarı taşıyan dengeli iddialar; tarih, haber, eğitim ve deyim bağlamındaki hassas kelimeler risk üretmez. "Ölüm", "savaş" gibi bir kelime tek başına işaret almaz; cümledeki anlam değerlendirilir.

Katman skoru nasıl etkiler?

Skor bandını en kötü seviye belirler. Metin kontrolünde herhangi bir yüksek risk (kaldırılma sınıfı ya da yüksek hukuki risk) skoru 0–59 bandına ve "Düzenlemen önerilir" kararına sabitler; en kötüsü orta ise 60–84 "Dikkat gerekiyor", en kötüsü düşük ise 85–99 "Sorun görünmüyor", risk yoksa 100. İçerik kontrolünde yüksek risk VidSense Score'u 49 ile sınırlar ve rozet ÖNCE DÜZENLE olur; orta risk skoru aşağı çeker; düşük risk puanı etkilemez.

Her iki kontrolde de kart seviyeyi, katman etiketini ve tek cümlelik açıklamasını, alıntıyı, gerekçeyi ve daha güvenli alternatifi gösterir; bir işaretin yanlış olduğunu düşünüyorsan "Bu işaret yanlış" düğmesi geri bildirimini alır. İçerik kontrolünün Riskler sekmesinde ayrıca kaynak (konuşma, ekran yazısı, açıklama ya da görüntü), zaman aralığı ve Politika Merkezi'ne giden "Konuyu incele" bağlantısı bulunur. Ücretsiz planda içerik kontrolünde risk sayısı ve en yüksek seviye görünür; kart detayı Creator ve üzeri planlarda açılır.

VidSense ile kontrol et

Açıklamanı Metin Kontrolü'ne yapıştır; işaretlenen her ifadenin katmanını, gerekçesini ve önerilen alternatifini gör. Video ya da fotoğraf için İçerik Kontrolü'nün Riskler sekmesi aynı etiketleri taşır. Hesabın yoksa ücretsiz hesap oluştur. Politika sinyalleri olası riski gösterir; resmî Meta kararı ya da hukuki görüş değildir.

Kaynak: Meta Topluluk Standartları, Instagram Öneri Yönergeleri ve Hesap Durumu sayfaları; Ticaret Bakanlığı Sosyal Medya Etkileyicileri Kılavuzu.