KAYNAKLAR / BLOG / POLITIKA
Bir markayla ücretli işbirliği yaptığında veya ürün/hizmet karşılığında içerik paylaştığında, bunun ticari bir içerik olduğunu açıkça belirtmen hem platform kuralları hem de Türkiye'deki tüketici mevzuatı açısından beklenir. Etiketlemenin amacı, izleyicinin gördüğü içeriğin bir reklam olduğunu baştan bilmesidir.
Bu sadece bir hukuki formalite değildir; izleyicinin güvenini korumanın da bir parçasıdır. Bir tavsiyenin ücretli mi yoksa samimi bir görüş mü olduğunu bilmek, takipçinin o tavsiyeye ne kadar ağırlık vereceğini belirler.
Ticaret Bakanlığı'na bağlı Reklam Kurulu, sosyal medya etkileyicilerinin yaptığı ticari reklam ve tanıtımlar için bir kılavuz yayınlamıştır. Bu kılavuza göre ticari içerik, ortalama bir tüketicinin ilk bakışta anlayabileceği şekilde açıkça belirtilmelidir; belirsiz veya gizli bir tanıtım (örneğin yalnızca profil açıklamasında geçen belirsiz bir not) yeterli sayılmaz. Kılavuz, etiketin gönderinin akışını bozmaması gerektiğini değil, izleyicinin gönderiyi ilk gördüğü anda ticari niteliği fark edebilmesi gerektiğini vurgular.
İçeriğini paylaşmadan önce kontrol et.
İçerik kontrolü ile yayın öncesi olası risk sinyallerini gör.
Ticari niteliği açıkça belirtilmeyen bir tanıtım, hem yasal risk (Türkiye tüketici mevzuatı açısından) hem de erişim riski taşıyabilir; platform bu tür içerikleri şeffaf olmayan tanıtım olarak değerlendirebilir. Kişisel bir indirim kodu veya affiliate linki paylaşılıp ticari nitelik hiç belirtilmezse bu risk artar.
Ücretli sponsorluklar, ürün hediyesi karşılığı paylaşımlar, affiliate link içeren gönderiler ve markanın doğrudan yönlendirdiği içerikler bu kapsama girer. Kendi satın aldığın ve markayla hiçbir anlaşman olmayan bir ürünü övmek, ticari işbirliği sayılmaz.
Sınırda kalan durumlarda (örneğin marka ürünü ücretsiz gönderdi ama içerik üzerinde hiçbir söz hakkı istemedi) yine de etiketlemek daha güvenlidir; şüpheye düştüğünde etiketlemek, etiketlememekten daha az risklidir.
En sık görülen hata, etiketi caption'ın en altına, "..." ile gizlenen kısma eklemektir. Instagram'ın "devamını oku" kısaltması bu notu gizler ve izleyicinin çoğu onu hiç görmez. Etiket, kısaltma noktasından önce, görünür ilk birkaç satırda yer almalıdır.
Eksik etiketleme: bir cilt bakım markasının gönderdiği ürünü tanıtan gönderide caption sadece "Bu ürünü çok sevdim, harika kokuyor" diyor; ticari ilişki hiçbir yerde belirtilmiyor, sadece profil açıklamasında belirsiz bir "işbirlikleri: [email]" notu var. İzleyici bunun bir tanıtım olduğunu gönderiye bakarak anlayamıyor.
Eksiksiz etiketleme: aynı gönderi "#işbirliği — [Marka] tarafından gönderildi. Bu ürünü çok sevdim, harika kokuyor" cümlesiyle başlıyor, Instagram'ın "Ücretli ortaklık" etiketi eklenmiş ve video versiyonunda konuşmacı "bu içerik [Marka] işbirliğiyle hazırlandı" diyor. Aynı ürün, aynı övgü — ama ticari nitelik baştan, açıkça belli.
Ürünü kendim satın aldıysam yine de etiketlemeli miyim? Hayır. Markayla hiçbir ticari ilişkin yoksa (ürün gönderilmedi, ücret ödenmedi, indirim kodu paylaşılmıyor) bu bir kişisel görüş paylaşımıdır, ticari işbirliği sayılmaz ve etiketleme gerekmez. Etiketleme yalnızca gerçek bir ticari ilişki olduğunda zorunludur.
VidSense'in içerik kontrolü, işbirliği bildirimi eksik görünen içerikleri paylaşmadan önce işaretleyebilir. Ücretsiz hesap açarak metin kontrolünü ve video ya da görsel için içerik kontrolünü kullanabilirsin.
